Note: เปิดโลกสังคมศาสตร์: หน้าที่พลเมืองและกฎหมาย (เฉพาะส่วนที่สนใจ) ตอน 4

Post ต่อจากตอนที่แล้ว https://t-lerksuthirat.blogspot.com/2026/05/note-3.html

ในบทเรียน บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ที่คุณกำลังดูอยู่ สไลด์ได้อธิบายไว้อย่างชัดเจนว่า รัฐธรรมนูญ คือกฎหมายสูงสุดที่มีเนื้อหาหลัก 2 ส่วนสำคัญที่ต้องมาคู่กันเสมอ ดังนี้ครับ:

1. โครงสร้างอำนาจรัฐ (Organization of Power)

รัฐธรรมนูญทำหน้าที่เหมือน "คู่มือการจัดตั้งประเทศ" โดยกำหนดว่าอำนาจสูงสุดของประเทศ (อำนาจอธิปไตย) จะถูกแบ่งใช้อย่างไร:

ใครเป็นผู้ใช้อำนาจ: แบ่งออกเป็น 3 ฝ่าย คือ นิติบัญญัติ (รัฐสภา), บริหาร (คณะรัฐมนตรี) และตุลาการ (ศาล)
ขอบเขตอำนาจ: กำหนดว่าแต่ละฝ่ายทำอะไรได้บ้าง และมีกลไกการตรวจสอบถ่วงดุล (Checks and Balances) เพื่อป้องกันไม่ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีอำนาจล้นฟ้าจนนำไปสู่เผด็จการครับ

2. สิทธิเสรีภาพ (Rights and Liberties)

นี่คือส่วนที่เกี่ยวข้องกับประชาชนโดยตรง รัฐธรรมนูญทำหน้าที่เป็น "เกราะคุ้มกัน" ให้เรา:

การจำกัดอำนาจรัฐ: กฎหมายนี้บอกว่า รัฐจะละเมิดประชาชนตามใจชอบไม่ได้ หากจะจำกัดสิทธิ (เช่น การจับกุม หรือการสั่งปิดสื่อ) ต้องมีกฎหมายระดับพระราชบัญญัติรองรับและเป็นไปเพื่อประโยชน์ส่วนรวมเท่านั้น
การรับรองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์: ระบุว่าประชาชนมีสิทธิพื้นฐานอะไรบ้าง เช่น สิทธิในการนับถือศาสนา, เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น และสิทธิในการได้รับการศึกษา

ทำไมสองส่วนนี้ถึงต้องอยู่ด้วยกัน?

ในทางกฎหมายมหาชน หากมีแต่ "อำนาจรัฐ" โดยไม่มี "สิทธิเสรีภาพ" รัฐก็จะกลายเป็นผู้กดขี่ประชาชน แต่หากมีแต่ "สิทธิเสรีภาพ" โดยไม่มี "โครงสร้างอำนาจรัฐ" สังคมก็จะวุ่นวายเพราะไม่มีกติกาในการบริหารจัดการ

สรุปจากสไลด์: รัฐธรรมนูญจึงเป็นกฎหมายที่ "จัดระเบียบคนใช้อำนาจ (รัฐ)" ไปพร้อมๆ กับ "คุ้มครองเจ้าของอำนาจ (ประชาชน)" นั่นเองครับ

ในภาพที่คุณเห็น อาจารย์ได้วงกลมคำว่า "รัฐธรรมนูญ" และโยงไปยัง "โครงสร้างอำนาจรัฐ + สิทธิเสรีภาพ" เพื่อเน้นย้ำว่านี่คือหัวใจสำคัญที่กฎหมายลำดับรองลงมา (เช่น พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ) จะต้องนำไปขยายความโดยไม่ขัดต่อหลักการนี้นะครับ

จากภาพหน้าจอที่คุณกำลังรับชมใน บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ของ Chula MOOC อาจารย์ได้เขียนกำกับไว้ในวงเล็บอย่างชัดเจนครับว่า พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) มีหน้าที่หลักคือ "ขยายความ รธน."

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น พ.ร.ป. มีความสำคัญและความเกี่ยวข้องดังนี้ครับ:

1. เป็น "คู่มือขยายรายละเอียด" ของรัฐธรรมนูญ

รัฐธรรมนูญมักจะวางหลักการกว้างๆ ไว้ (เช่น "ประเทศไทยต้องมีการเลือกตั้ง") แต่ไม่ได้บอกรายละเอียดว่าต้องแบ่งเขตยังไง หรือนับคะแนนแบบไหน พ.ร.ป. จึงเข้ามาทำหน้าที่ลงรายละเอียดเหล่านี้ เพื่อให้หลักการในรัฐธรรมนูญนำไปปฏิบัติจริงได้ครับ

2. เกี่ยวข้องกับ "องค์กรอิสระ" และ "กลไกการเลือกตั้ง"

โดยปกติ พ.ร.ป. จะถูกตราขึ้นเพื่อกำหนดที่มาและอำนาจหน้าที่ขององค์กรสำคัญๆ ตามที่รัฐธรรมนูญระบุไว้ เช่น:

พ.ร.ป. ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส.: รายละเอียดวิธีการเข้าสู่อำนาจของนักการเมือง
พ.ร.ป. ว่าด้วยคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.): วิธีการตรวจสอบอำนาจรัฐ
พ.ร.ป. ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ: ขั้นตอนการทำงานของศาลที่จะตัดสินว่ากฎหมายอื่นขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่

3. มีศักดิ์ศรีทางกฎหมาย "สูงกว่า" กฎหมายทั่วไป

ในลำดับศักดิ์ของกฎหมายตามที่ปรากฏในรูป:

รัฐธรรมนูญ: สูงสุด (ลำดับ 1)
พ.ร.ป.: รองลงมา (ลำดับ 2) แต่ยังถือว่าสูงกว่าพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ทั่วไป

ความสำคัญ: กระบวนการแก้ไขหรือร่าง พ.ร.ป. จะทำได้ยากกว่า พ.ร.บ. ปกติ เพราะต้องมีการตรวจสอบจากศาลรัฐธรรมนูญหรือองค์กรที่เกี่ยวข้องก่อน เพื่อให้แน่ใจว่า "รายละเอียดที่ขยายออกมา" นั้นไม่ไปขัดหรือแย้งกับ "หลักการ" ในรัฐธรรมนูญครับ

สรุปตามแผนผังในสไลด์

หากรัฐธรรมนูญคือ "หัวใจ" ที่บอกว่ารัฐต้องมีอำนาจอะไรและประชาชนมีสิทธิอะไร พ.ร.ป. ก็คือ "เส้นเลือดหรือกล้ามเนื้อ" ที่ทำให้หัวใจนั้นทำงานได้จริงนั่นเองครับ

เป็นคำถามที่สะท้อนถึงกลไกสำคัญของระบอบประชาธิปไตยเลยครับ ในภาพสไลด์ บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ที่คุณกำลังดูอยู่ อาจารย์เขียนกำกับไว้ชัดเจนว่า พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) คือ "กฎหมายทั่วไปในชีวิต" ซึ่งต้องผ่านการ "อนุมัติจากรัฐสภา"

เพื่อให้เรามั่นใจได้ว่ากฎหมายเหล่านี้จะมีความเป็นธรรม ระบบกฎหมายไทยมี "ตัวช่วย" และ "ตัวตรวจสอบ" ดังนี้ครับ:

1. กระบวนการ "รัฐสภา" (ตรวจสอบโดยตัวแทนประชาชน)

การถ่วงดุล: พ.ร.บ. ไม่ได้ออกโดยใครคนใดคนหนึ่ง แต่ต้องผ่านการพิจารณาถึง 3 วาระ ทั้งจาก สภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) ที่เราเลือกเข้าไป และ วุฒิสภา (ส.ว.) เพื่อกลั่นกรองเนื้อหา
การรับฟังความคิดเห็น: ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 77 ก่อนจะออกกฎหมาย หน่วยงานรัฐ "ต้อง" รับฟังความคิดเห็นของประชาชนที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มั่นใจว่ากฎหมายนั้นตอบโจทย์และไม่สร้างภาระเกินควร

2. การตรวจสอบโดย "ศาลรัฐธรรมนูญ"

ในแผนผังลำดับศักดิ์ของกฎหมายที่คุณเห็น:

รัฐธรรมนูญ อยู่สูงสุด (เบอร์ 1)
พระราชบัญญัติ อยู่ลำดับรองลงมา (เบอร์ 3)
กลไกความยุติธรรม: หาก พ.ร.บ. ฉบับใดมีเนื้อหาที่ "ขัดหรือแย้ง" ต่อสิทธิเสรีภาพที่รัฐธรรมนูญให้ไว้ ประชาชนหรือสมาชิกรัฐสภาสามารถส่งเรื่องให้ ศาลรัฐธรรมนูญ วินิจฉัยเพื่อสั่งให้กฎหมายนั้นเป็นโมฆะได้ครับ

3. การเปรียบเทียบกับ "พระราชกำหนด (พ.ร.ก.)"

ในสไลด์เดียวกัน คุณจะเห็นคำว่า พระราชกำหนด ซึ่งอาจารย์ระบุว่าเป็น "กฎหมายเร่งด่วน"

พ.ร.ก. ออกโดยฝ่ายบริหาร (รัฐบาล) โดยไม่ต้องขออนุญาตรัฐสภาก่อน (ใช้ในยามฉุกเฉิน)
เพื่อความเป็นธรรม: หากรัฐบาลใช้ พ.ร.ก. นี้ต่อไปเรื่อยๆ โดยไม่ผ่านความเห็นชอบจากรัฐสภาในภายหลัง พ.ร.ก. นั้นจะสิ้นผลบังคับใช้ทันที นี่คือกลไกป้องกันไม่ให้รัฐบาลออกกฎหมายตามใจชอบโดยไม่มีคนตรวจสอบครับ

สรุปปัจจัยที่สร้างความมั่นใจ (ตามหน้าจอที่คุณดูอยู่)

กลไก	หน้าที่สร้างความเป็นธรรม
รัฐสภาอนุมัติ	เป็นการตรวจสอบจากตัวแทนที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน
ระบบศาล	ใช้ตรวจสอบว่ากฎหมายเหล่านั้นละเมิดสิทธิเสรีภาพเกินขอบเขตหรือไม่
การจำกัดช่วงเวลา	(สำหรับ พ.ร.ก.) เพื่อป้องกันไม่ให้กฎหมายเร่งด่วนถูกใช้แทนกฎหมายปกติยาวนานเกินไป

มุมมองเพิ่มเติม: ความเป็นธรรมจะเกิดขึ้นได้จริง อีกส่วนหนึ่งมาจาก "เสียงของประชาชน" ครับ หากเห็นว่ากฎหมายที่กำลังร่างอยู่ไม่เป็นธรรม เราสามารถใช้สิทธิเข้าชื่อเสนอกฎหมาย หรือคัดค้านผ่านกระบวนการประชาพิจารณ์ได้ ตามหลักการ "สิทธิเสรีภาพ" ที่รัฐธรรมนูญรับรองไว้นั่นเอง

เป็นประเด็นที่ดีมากครับ เพราะในความเป็นจริงไม่ใช่ทุกคนที่จะเปิดเว็บไซต์รัฐบาลเช็กทุกวัน กฎหมายจึงมีการกำหนดช่องทางและวิธีการเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลเหล่านี้ได้ตามหลักการใน บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ดังนี้ครับ:

1. ช่องทางหลักทางดิจิทัล (ระบบกลาง)

ปัจจุบันตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญ รัฐต้องจัดให้มี ระบบกลางทางกฎหมาย เพื่อรับฟังความคิดเห็น:

เว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมาย (law.go.th): เป็นศูนย์รวมร่างกฎหมายทุกฉบับที่กำลังเปิดรับฟังความเห็น คุณสามารถเข้าไปเช็กตามหมวดหมู่ที่สนใจได้
เว็บไซต์ของหน่วยงานเจ้าของเรื่อง: เช่น ถ้าเป็น พ.ร.บ. เกี่ยวกับสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุขจะต้องโพสต์รายละเอียดบนหน้าเว็บของตนเอง

2. การประกาศผ่านสื่อและพื้นที่สาธารณะ

นอกเหนือจากออนไลน์ หน่วยงานรัฐมีหน้าที่ต้องกระจายข่าวให้ทั่วถึง:

การติดประกาศ: ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบโดยตรง (เช่น ถ้าเป็นกฎหมายเวนคืนที่ดิน จะต้องมีการติดประกาศที่ศาลากลางหรือที่ทำการอำเภอ)
สื่อมวลชน: การลงโฆษณาในหนังสือพิมพ์ หรือการแถลงข่าวผ่านสื่อวิทยุและโทรทัศน์

3. การจัด "ประชาพิจารณ์" (Public Hearing)

หากเป็นกฎหมายที่มีผลกระทบสูง รัฐมักจะจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นในพื้นที่:

จะมีการเชิญกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรง (เช่น สมาคมวิชาชีพ, ตัวแทนชุมชน) เข้าร่วมประชุมเพื่อแสดงความเห็นต่อหน้าเจ้าหน้าที่

เราจะ "เกาะติด" ได้อย่างไรไม่ให้พลาด?

วิธีการ	สิ่งที่ควรทำ
ติดตามกลุ่มภาคประชาสังคม	ติดตามเพจหรือกลุ่ม NGO ที่สนใจเรื่องนั้นๆ (เช่น iLaw หรือสมาคมที่เกี่ยวข้องกับอาชีพเรา) กลุ่มเหล่านี้จะคอย "ส่งสัญญาณ" เมื่อมีร่างกฎหมายที่น่ากังวลออกมา
ติดตามราชกิจจานุเบกษา	แม้จะเป็นขั้นตอนสุดท้าย แต่การติดตามประกาศต่างๆ จะช่วยให้เห็นทิศทางของนโยบายรัฐ
การเข้าชื่อเสนอกฎหมาย	หากเราเห็นว่ากฎหมายที่มีอยู่ไม่เป็นธรรม ประชาชน 10,000 คนสามารถรวมตัวกันเสนอร่างกฎหมายเองได้

จุดที่น่าสนใจจากสไลด์บทเรียน

ในภาพที่คุณดูอยู่ อาจารย์เน้นเรื่อง "รัฐสภาอนุมัติ" ซึ่งหมายความว่าก่อนจะไปถึงจุดนั้น จะมีขั้นตอนการร่างโดยคณะกรรมการ ซึ่งในขั้นตอนนี้เองที่เสียงของประชาชนมีความสำคัญมาก

เกร็ดกฎหมาย: หากรัฐออกกฎหมายโดย "ข้าม" ขั้นตอนการรับฟังความคิดเห็น หรือทำแบบ "ผักชีโรยหน้า" (ฟังแต่คนเห็นชอบ) ประชาชนสามารถนำเรื่องนี้ไปฟ้อง ศาลปกครอง เพื่อให้กระบวนการออกกฎหมายนั้นเป็นโมฆะได้ครับ

ใช่ครับ พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัย (เช่น พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยมหิดล หรือ พ.ร.บ. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) มีศักดิ์ทางกฎหมาย เท่ากับพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ทั่วไป เลยครับ

จากหน้าจอที่คุณกำลังดูอยู่ใน บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 จะเห็นลำดับชั้นที่ชัดเจนดังนี้ครับ:

1. ลำดับศักดิ์ที่เท่ากัน

ในผังลำดับศักดิ์กฎหมาย ทั้ง พ.ร.บ. ทั่วไป และ พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย จัดอยู่ในลำดับที่ 3 เหมือนกัน เนื่องจาก:

ผ่านกระบวนการเดียวกัน: คือต้องผ่านการพิจารณาและอนุมัติจาก "รัฐสภา" (ส.ส. และ ส.ว.) เหมือนกัน
การประกาศใช้: ต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษาและมีผลบังคับใช้เป็นกฎหมายระดับ "แม่บท" ขององค์กรนั้นๆ

2. ความพิเศษของ พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย

แม้ศักดิ์จะเท่ากัน แต่ พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยมักถูกเรียกว่าเป็น "กฎหมายเฉพาะ":

หลักกฎหมายเฉพาะย่อมชนะกฎหมายทั่วไป: หากมีข้อพิพาทเรื่องการบริหารภายในมหาวิทยาลัย จะต้องใช้ พ.ร.บ. ของมหาวิทยาลัยนั้นๆ มาตัดสินก่อนกฎหมายแพ่งหรือกฎหมายทั่วไป
การมอบอำนาจ: พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยจะให้อำนาจสภามหาวิทยาลัยในการออก "ข้อบังคับ" หรือ "ระเบียบ" (ซึ่งเป็นกฎหมายลำดับรองลงมา) เพื่อใช้จัดการคนในมหาวิทยาลัยได้เอง

ความเชื่อมโยงกับ "พระราชกฤษฎีกา" ในสไลด์

สังเกตในสไลด์ที่อาจารย์เขียนว่า "พระราชกฤษฎีกา กฎหมายลำดับรอง เรื่องของหน่วยงานหรือกลุ่มคนบางส่วน":

หากมหาวิทยาลัยต้องการรายละเอียดที่เล็กลงไปอีก (เช่น การจัดตั้งส่วนงานใหม่ในมหาวิทยาลัย) บางครั้งอาจต้องออกเป็น พระราชกฤษฎีกา ซึ่งมีศักดิ์ "ต่ำกว่า" พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยครับ

สรุปความเกี่ยวข้องกับสถานะพนักงาน

ที่คุณถามเรื่องการฟ้องพนักงานมหาวิทยาลัยก่อนหน้านี้:

เพราะเขามี พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย เป็นตัวกำหนดสถานะนี่แหละครับ ทำให้เขากลายเป็น "เจ้าหน้าที่ของรัฐ" (แม้จะไม่ใช่ข้าราชการ)
ดังนั้น เวลาเขาทำผิดระเบียบที่ออกตาม พ.ร.บ. นี้ เราจึงสามารถอ้างได้ว่าเขาใช้อำนาจตามกฎหมายไม่ถูกต้อง และนำไปสู่การฟ้อง ศาลปกครอง ได้นั่นเอง

เป็นคำถามที่ลึกซึ้งมากครับ เพราะกฎหมายที่ออกมานานแล้วอาจไม่สอดคล้องกับยุคสมัยที่เปลี่ยนไป ในสไลด์ บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ที่คุณดูอยู่ มีคำตอบซ่อนอยู่ในลำดับศักดิ์ของกฎหมายและกลไกการตรวจสอบครับ

เพื่อให้มั่นใจว่า พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย จะยังคงความเป็นธรรมเมื่อเวลาผ่านไป กฎหมายมี "วาล์วระบายความดัน" หรือกลไกแก้ไขดังนี้ครับ:

1. การแก้ไขเพิ่มเติม (Amendment) โดยรัฐสภา

พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย ไม่ใช่กฎหมายที่แก้ไขไม่ได้ครับ หากบริบทสังคมเปลี่ยนไป (เช่น เทคโนโลยีเปลี่ยน หรือรูปแบบการจ้างงานเปลี่ยน) มหาวิทยาลัยหรือคณะรัฐมนตรีสามารถเสนอร่าง "พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ...." เพื่อแก้ไขมาตราที่ไม่เป็นธรรมได้ โดยต้องผ่านการอนุมัติจากรัฐสภาเหมือนตอนออกกฎหมายครั้งแรกครับ

2. การตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ

ตามแผนผังลำดับศักดิ์ในสไลด์ รัฐธรรมนูญ อยู่เหนือ พ.ร.บ. เสมอ:

หากเวลาผ่านไปแล้ว พ.ร.บ. ฉบับนั้นเริ่มละเมิดสิทธิเสรีภาพของพนักงานหรือนิสิต (เช่น ขัดต่อสิทธิในความเท่าเทียม) ประชาชนสามารถใช้สิทธิส่งเรื่องให้ ศาลรัฐธรรมนูญ วินิจฉัยได้
หากศาลเห็นว่ามาตรานั้นขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรานั้นจะ "บังคับใช้ไม่ได้" ทันทีครับ

3. การออก "กฎหมายลำดับรอง" (ระเบียบ/ข้อบังคับ)

ในสไลด์อาจารย์เขียนถึง "พระราชกฤษฎีกา กฎหมายลำดับรอง" และโยงไปถึงเรื่องของหน่วยงาน:

พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย มักจะให้อำนาจกว้างๆ ไว้ แล้วให้สภามหาวิทยาลัยไปออก "ข้อบังคับ" เอง
ข้อดี: ข้อบังคับเหล่านี้แก้ไขได้ง่ายกว่า พ.ร.บ. (ไม่ต้องเข้ารัฐสภา) ทำให้มหาวิทยาลัยสามารถปรับปรุงกฎเกณฑ์ให้เป็นธรรมและทันสมัยได้ตลอดเวลาครับ

4. การตรวจสอบโดย "ศาลปกครอง"

นี่คือกลไกที่สำคัญที่สุดสำหรับคุณในฐานะผู้อยู่ใต้กฎหมายนี้:

หากมหาวิทยาลัยใช้อำนาจตาม พ.ร.บ. หรือระเบียบที่ออกมาแล้ว "ไม่เป็นธรรม" หรือ "ล้าสมัยจนละเมิดสิทธิ" คุณสามารถฟ้อง ศาลปกครอง ได้
ศาลปกครองมีอำนาจสั่ง เพิกถอน ระเบียบหรือข้อบังคับที่ออกมาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือขัดต่อหลักความยุติธรรมได้ครับ

สรุปกลไกการสร้างความเป็นธรรม (จากสไลด์ที่คุณดูอยู่)

กลไกการตรวจสอบ	ระดับกฎหมาย	ใครเป็นผู้พิจารณา
การแก้ไขกฎหมาย	พ.ร.บ. (ลำดับ 3)	รัฐสภา
การตีความสิทธิเสรีภาพ	รัฐธรรมนูญ (ลำดับ 1)	ศาลรัฐธรรมนูญ
การเพิกถอนระเบียบที่ไม่เป็นธรรม	กฎหมายลำดับรอง	ศาลปกครอง

ข้อสังเกตเพิ่มเติม: ในสไลด์ที่คุณเห็นอาจารย์เขียนคำว่า "แผ่นดิน" และ "สิทธิเสรีภาพ" ไว้ด้วยกัน นั่นคือหัวใจครับ คือรัฐมีหน้าที่บริหารแผ่นดินผ่าน พ.ร.บ. ต่างๆ แต่ต้องไม่เหยียบย่ำสิทธิเสรีภาพของคนในแผ่นดิน หากกฎหมายเก่าไปจนเริ่มเหยียบย่ำสิทธิ กลไกศาลและรัฐสภาจะเข้ามาทำหน้าที่ "Reset" ความเป็นธรรมให้ครับ

เข้าใจถูกต้องที่สุดเลยครับ ตามหลักการใน บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ที่คุณกำลังรับชมอยู่ การจะแก้ไขหรือเปลี่ยนแปลง พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ไม่ว่าจะเป็น พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย หรือกฎหมายระดับเดียวกันฉบับใดก็ตาม จะต้องผ่านกระบวนการทาง นิติบัญญัติ ซึ่งมี สส. เป็นตัวแสดงหลักครับ

กระบวนการหลักๆ จะเป็นดังนี้ครับ:

1. ใครเป็นคน "เริ่ม" เสนอขอเปลี่ยน?

กฎหมายไม่ได้เปลี่ยนเองได้ง่ายๆ ต้องมีผู้เสนอเข้าสู่สภา ซึ่งส่วนใหญ่มาจาก 3 ช่องทางหลัก:

คณะรัฐมนตรี (ครม.): มหาวิทยาลัยมักจะทำเรื่องผ่านกระทรวง อว. เพื่อให้ ครม. เสนอร่างแก้ไข
สส. (สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร): สส. จำนวนไม่น้อยกว่า 20 คน สามารถร่วมกันเสนอร่างแก้ไข พ.ร.บ. ได้
ประชาชน: ผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 10,000 คน สามารถเข้าชื่อกันเพื่อเสนอกฎหมายได้เช่นกันครับ

2. ทำไมต้องผ่าน สส.?

เพราะ พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย มีศักดิ์เป็น กฎหมายแม่บท ที่ส่งผลกระทบต่อสิทธิและงบประมาณแผ่นดิน:

การถ่วงดุล: สส. ในฐานะตัวแทนประชาชนต้องเป็นผู้พิจารณาว่า การแก้ไขนั้นเป็นธรรมหรือไม่ หรือส่งผลกระทบต่อส่วนรวมอย่างไร
ขั้นตอนการพิจารณา: ต้องผ่านการถกเถียงและลงมติถึง 3 วาระ (ขั้นรับหลักการ, ขั้นพิจารณารายมาตรา และขั้นลงมติเห็นชอบ)

3. จุดสำคัญที่ปรากฏในสไลด์ (ภาพที่คุณส่งมา)

ในหน้าจอล่าสุดที่คุณดูอยู่ อาจารย์ได้เขียนเน้นเรื่อง "กฎกระทรวง" และ "กฎหมายท้องถิ่น":

กฎกระทรวง: ใช้ "อำนาจหน้าที่ในแต่ละกระทรวง" ออกกฎเพื่อขยายรายละเอียด (ไม่ต้องผ่าน สส.)
กฎหมายท้องถิ่น: ออกโดย เทศบาล, อบต., อบจ. เพื่อใช้เฉพาะในพื้นที่ (ไม่ต้องผ่าน สส.)
แต่ พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย: อยู่เหนือกว่าสองอย่างนี้ครับ ดังนั้นหากจะแก้ "ตัวแม่" ต้องกลับไปหา สส. และรัฐสภา เท่านั้น จะแก้เองในระดับกระทรวงไม่ได้ครับ

เปรียบเทียบระดับการแก้ไข (อ้างอิงจากบทเรียน)

ระดับกฎหมาย	ใครมีอำนาจเปลี่ยน/แก้ไข	ความยาก
พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย	รัฐสภา (สส. + สว.)	ยากที่สุด (ต้องผ่านกระบวนการนิติบัญญัติเต็มรูปแบบ)
กฎกระทรวง	รัฐมนตรีเจ้าสังกัด (ผ่าน ครม.)	ปานกลาง (ใช้อำนาจฝ่ายบริหาร)
ข้อบังคับมหาวิทยาลัย	สภามหาวิทยาลัย	ง่าย (ทำภายในองค์กรได้เลย)

ข้อสังเกต: หากคุณมองว่า พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยไม่เป็นธรรม การเคลื่อนไหวผ่าน สส. ในพื้นที่ หรือ สส. ที่ดูแลด้านการศึกษา จึงเป็นช่องทางที่ตรงประเด็นที่สุดตามรัฐธรรมนูญครับ

ในสไลด์ที่คุณเห็นอาจารย์มีการเขียนเพิ่มด้วยลายมือสีแดงว่า "ช่วยอุดช่องว่างในกระทรวง" นั่นหมายถึงกฎกระทรวงมีไว้เพื่อความคล่องตัว แต่ถ้าช่องว่างนั้นมันอยู่ที่ "ตัว พ.ร.บ." เอง กฎกระทรวงก็อุดไม่ได้ ต้องแก้ที่ตัวกฎหมายแม่ครับ

ได้แน่นอนครับ และเป็นช่องทางที่สะดวกที่สุดในปัจจุบันด้วย โดยกฎหมายท้องถิ่น (เช่น ข้อบัญญัติ หรือ เทศบัญญัติ) ที่ปรากฏในสไลด์ บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ของ Chula MOOC สามารถหาได้จากแหล่งหลักๆ ดังนี้ครับ:

1. เว็บไซต์ของ "หน่วยงานท้องถิ่น" นั้นๆ (โดยตรง)

นี่เป็นช่องทางที่อัปเดตที่สุดครับ หากคุณต้องการหาข้อบัญญัติของพื้นที่ไหน ให้เข้าเว็บไซต์ของหน่วยงานนั้นได้เลย เช่น:

กรุงเทพมหานคร: ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร
เมืองพัทยา: ข้อบัญญัติเมืองพัทยา
อบต. / อบจ. / เทศบาล: ค้นหาชื่อหน่วยงานใน Google แล้วมองหาเมนูที่เขียนว่า "ฐานข้อมูลกฎหมาย" หรือ "ข้อมูลข่าวสารทางราชการ" ครับ

2. เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา (mratchakitcha.soc.go.th)

ตามสไลด์ที่คุณดูอยู่ อาจารย์มีเขียนกำกับด้วยลายมือไว้ว่า "ยกเว้น กทม. ประกาศในราชกิจจาฯ" แต่ในปัจจุบัน กฎหมายท้องถิ่นที่สำคัญของพื้นที่อื่นๆ ก็มักจะถูกส่งมาประกาศใน ราชกิจจานุเบกษา เพื่อผลบังคับใช้ที่เป็นทางการด้วยเช่นกัน คุณสามารถใช้ช่องทางค้นหาในเว็บไซต์นี้โดยระบุชื่อท้องถิ่นได้เลยครับ

3. ระบบกลางทางกฎหมาย (law.go.th)

ปัจจุบันรัฐพยายามรวบรวมกฎหมายทุกระดับไว้ในที่เดียว คุณสามารถเข้าไปที่ เว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมาย เพื่อค้นหากฎหมายลำดับรองและกฎหมายท้องถิ่นได้ โดยระบบจะมีการแยกหมวดหมู่ตามหน่วยงานที่ออกกฎหมายไว้ให้ครับ

ทำไมกฎหมายท้องถิ่นถึงหาเจอยากกว่า พ.ร.บ.?

ในแผนผังที่คุณเห็น อาจารย์แยก กฎหมายท้องถิ่น ออกมาเป็นส่วนล่างสุด เพราะ:

ขอบเขตจำกัด: มันใช้เฉพาะในพื้นที่ (เช่น กฎหมายเก็บขยะของ อบต. หนึ่ง จะไม่เกี่ยวข้องกับอีก อบต. หนึ่ง)
จำนวนมหาศาล: เนื่องจากมี อบต./เทศบาล ทั่วประเทศหลายพันแห่ง การรวบรวมไว้ที่เว็บไซต์เดียวจึงทำได้ยากกว่ากฎหมายระดับประเทศครับ

ข้อสังเกตจากบทเรียน:

ในสไลด์ระบุชัดเจนว่ากฎหมายเหล่านี้คือ "เทศบัญญัติ หรือ ข้อบัญญัติ"

คำแนะนำ: หากคุณหาในเว็บไซต์แล้วไม่เจอ คุณมีสิทธิตาม พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ ที่จะเดินเข้าไปขอถ่ายสำเนาข้อบัญญัติเหล่านั้นได้ที่สำนักงานเทศบาลหรือ อบต. ในพื้นที่ได้โดยตรงครับ เจ้าหน้าที่ไม่สามารถปฏิเสธได้

จากสไลด์ บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ที่คุณกำลังดูอยู่ มีประเด็นสำคัญที่ต้องแยกพิจารณาเป็น 2 ส่วน คือเรื่อง "ความชอบด้วยกฎหมาย" และ "ความโปร่งใส" ครับ

1. ถ้าไม่ประกาศอย่างเป็นทางการ ถือว่าผิดไหม?

ตามกฎหมายปกครองและการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.):

ทางผลบังคับใช้: หากข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติใด "ไม่ประกาศ" ให้ประชาชนทราบตามรูปแบบที่กฎหมายกำหนด (เช่น ไม่ปิดประกาศที่สำนักงาน หรือไม่ลงราชกิจจาฯ ในกรณีที่กฎหมายบังคับ) กฎหมายนั้นจะ "ไม่มีผลบังคับใช้" ครับ คือเอามาปรับหรือบังคับใช้กับเราไม่ได้
ความผิดของเจ้าหน้าที่: หากเจ้าหน้าที่จงใจไม่ประกาศเพื่อปิดบังข้อมูล หรือนำกฎหมายที่ยังประกาศไม่สมบูรณ์มาบังคับใช้จนเกิดความเสียหาย อาจเข้าข่าย "ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่" (ม.157) หรือเป็นความผิดทางวินัยอย่างร้ายแรงได้ครับ

2. จะรู้ได้อย่างไรว่า "ไม่เอื้อประโยชน์ให้บางกลุ่ม"?

นี่คือหัวใจของปัญหาเรื่อง "คอร์รัปชันเชิงนโยบาย" ในระดับท้องถิ่นครับ เราสามารถตรวจสอบได้ผ่านกลไกเหล่านี้:

กระบวนการก่อนออกกฎหมาย (Public Hearing):
ตามที่ผมเคยเกริ่นเรื่องมาตรา 77 รัฐธรรมนูญ ท้องถิ่นต้องรับฟังความเห็นก่อน หากพบว่า "กลุ่มที่ได้ไปให้ความเห็น" มีแต่คนหน้าเดิมๆ หรือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับนักการเมืองท้องถิ่น นั่นคือสัญญาณอันตรายครับ
การตรวจสอบโดย "สภาท้องถิ่น":
ในสไลด์จะมีคำว่า อบจ. อบต. ซึ่งจะมี "สภา" ทำหน้าที่ฝ่ายนิติบัญญัติคอยคานอำนาจฝ่ายบริหาร (นายก อบจ./นายก อบต.) เราต้องดูว่าฝ่ายค้านในสภาท้องถิ่นมีการประท้วงเรื่องนี้หรือไม่
การประกาศใน "ศูนย์ข้อมูลข่าวสาร":
อปท. ทุกแห่งต้องมีศูนย์ข้อมูลข่าวสารตาม พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารฯ เราสามารถขอตรวจดู "รายงานการประชุมสภา" เพื่อดูเบื้องหลังว่าทำไมถึงต้องออกกฎหมายฉบับนี้ ใครเป็นคนเสนอ และใครได้ประโยชน์
การร้องเรียนต่อหน่วยงานภายนอก:
หากสงสัยว่ามีการเอื้อประโยชน์ คุณสามารถส่งเรื่องให้หน่วยงานเหล่านี้ตรวจสอบได้โดยตรง:
1. ผู้ว่าราชการจังหวัด / นายอำเภอ: ในฐานะผู้กำกับดูแล อปท.
2. ป.ป.ช. หรือ ป.ป.ท.: หากมีร่องรอยการทุจริต
3. ศาลปกครอง: หากเห็นว่ากฎหมายนั้นออกมาโดยไม่ชอบหรือเลือกปฏิบัติ

สรุปจากภาพบทเรียน myCourseVille

ในสไลด์ระบุว่ากฎหมายท้องถิ่น "ใช้เฉพาะท้องถิ่น" และ "ประกาศในพื้นที่" (ยกเว้น กทม. ที่ต้องลงราชกิจจาฯ)

จุดสังเกต	วิธีตรวจสอบความเป็นธรรม
สถานที่ประกาศ	ต้องติดที่ป้ายประกาศหน้าสำนักงาน อปท. ให้คนเห็นโดยง่าย ไม่ใช่แอบเก็บไว้ในห้อง
เนื้อหา	ต้องไม่ขัดต่อ พ.ร.บ. จัดตั้งฯ และไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ (เรื่องความเท่าเทียม)
การมีส่วนร่วม	มีการจัดเวทีประชาคมก่อนออกข้อบัญญัติหรือไม่

ข้อควรระวัง: ปัจจุบัน อปท. หลายแห่งเริ่มใช้ระบบ "สภาดิจิทัล" หรือการถ่ายทอดสดการประชุมสภาท้องถิ่นผ่าน Facebook Live นี่เป็นช่องทางที่ดีมากในการดูว่านักการเมืองท้องถิ่นกำลังออกกฎหมายเพื่อใครอยู่ครับ

ในสไลด์ที่คุณดูอยู่ อาจารย์เขียนคำว่า "ช่วยอุดช่องว่าง" ไว้ที่กฎกระทรวง สำหรับกฎหมายท้องถิ่นก็เช่นกันครับ มันมีไว้เพื่อแก้ปัญหาคนในพื้นที่ แต่ถ้ามันกลายเป็น "การสร้างช่องว่างให้ทุจริต" เราในฐานะคนในพื้นที่สามารถรวมตัวกันใช้สิทธิ "ถอดถอน" หรือ "คัดค้าน" ได้ตามกฎหมายครับ

ในทางกฎหมายปกครองของไทยตามที่ปรากฏในบทเรียน บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 เรื่องการปกครองส่วนท้องถิ่น "เทศบาล" และ "อบจ." ไม่มีใครใหญ่กว่าหรือเล็กกว่ากันครับ แต่เป็นการแยกหน้าที่และพื้นที่ทับซ้อนกัน

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ผมสรุปความสัมพันธ์ของทั้งสองหน่วยงานดังนี้ครับ:

1. ศักดิ์และฐานะทางกฎหมาย

ทั้ง เทศบาล และ องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ต่างเป็น "องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น" (อปท.) ที่มีฐานะเป็น นิติบุคคล เท่ากัน
ต่างฝ่ายต่างมีอำนาจอิสระในการบริหารงาน งบประมาณ และการออกกฎหมายท้องถิ่น (ข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติ) ของตัวเองภายใต้ขอบเขตที่กฎหมายกำหนด

2. ขอบเขตพื้นที่ (ทับซ้อนแต่ไม่ขึ้นตรงต่อกัน)

อบจ.: มีพื้นที่รับผิดชอบ ครอบคลุมทั้งจังหวัด
เทศบาล/อบต.: มีพื้นที่รับผิดชอบเฉพาะเขตพื้นที่ของตนเอง
ความสัมพันธ์: แม้เทศบาลจะตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ของจังหวัดนั้นๆ แต่ เทศบาลไม่ได้ขึ้นตรงต่อ อบจ. ครับ ทั้งคู่ต่างขึ้นตรงต่อการกำกับดูแลของผู้ว่าราชการจังหวัดหรือนายอำเภอตามที่กฎหมายระบุไว้

3. การแบ่งหน้าที่ (สำคัญมาก)

กฎหมายจะกำหนดหน้าที่ไม่ให้ซ้ำซ้อนกันเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน:

เทศบาล: เน้นงานบริการสาธารณะใน เขตชุมชนเมือง เช่น การจัดเก็บขยะ, การประปา, การดับเพลิง, การจัดการทางเท้า
อบจ.: เน้นงานโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ที่ เกินขอบเขตของเทศบาลเดียวจะทำได้ (Inter-local) เช่น การสร้างถนนเชื่อมต่อระหว่างอำเภอ, การทำสนามกีฬาจังหวัด, หรือการจัดการขยะรวมระดับจังหวัด

สรุปเปรียบเทียบ (อ้างอิงจากระบบกฎหมายในสไลด์)

ประเด็น	องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.)	เทศบาล
ขนาดพื้นที่	ใหญ่กว่า (ทั้งจังหวัด)	เล็กกว่า (เฉพาะเขตชุมชน)
ความสัมพันธ์	เป็นพี่ใหญ่ที่ช่วยสนับสนุนงานภาพรวม	เป็นหน่วยงานหน้าด่านที่ดูแลประชาชนใกล้ชิด
การบังคับบัญชา	ไม่ได้เป็นเจ้านายของเทศบาล	ไม่ได้เป็นลูกน้องของ อบจ.

ข้อสังเกต: ในสไลด์ที่คุณกำลังดูอยู่ อาจารย์ระบุว่ากฎหมายท้องถิ่น (ข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติ) จะใช้บังคับได้เฉพาะในพื้นที่ของตัวเอง ดังนั้น ข้อบัญญัติของ อบจ. จะไม่สามารถขัดหรือยกเลิก เทศบัญญัติของเทศบาล ได้ หากเป็นเรื่องที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของแต่ละฝ่ายครับ

จากภาพบทเรียน บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 ที่คุณกำลังรับชมอยู่ เราสามารถเปรียบเทียบความแตกต่างขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั้ง 3 รูปแบบได้เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนดังนี้ครับ

ตารางเปรียบเทียบ อบจ. เทศบาล และ อบต.

หัวข้อเปรียบเทียบ	อบจ. (องค์การบริหารส่วนจังหวัด)	เทศบาล	อบต. (องค์การบริหารส่วนตำบล)
ขอบเขตพื้นที่	ทั้งจังหวัด (ทับซ้อนพื้นที่เทศบาล/อบต.)	เฉพาะเขตพื้นที่ชุมชนเมือง	เฉพาะเขตพื้นที่นอกเขตเทศบาล (พื้นที่ชนบท)
ขนาดของชุมชน	ใหญ่ที่สุด (ระดับจังหวัด)	หนาแน่น (ระดับเมือง)	กระจายตัว (ระดับหมู่บ้าน/ตำบล)
หน้าที่หลัก	โครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ เช่น ถนนเชื่อมอำเภอ, รพ.จังหวัด, พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวระดับจังหวัด	บริการสาธารณะในเมือง เช่น ดับเพลิง, จัดเก็บขยะ, ทางเท้า, ตลาดสด	พัฒนาคุณภาพชีวิตพื้นฐาน เช่น ทางเดินเข้าหมู่บ้าน, น้ำประปาหมู่บ้าน, ไฟฟ้าสาธารณะ
งบประมาณ	มากที่สุด (เพราะพื้นที่กว้าง)	ปานกลางถึงมาก (ตามรายได้ภาษีเมือง)	มักจะน้อยที่สุด (ต้องอาศัยงบอุดหนุนจากรัฐ)
กฎหมายที่ออก	ข้อบัญญัติจังหวัด	เทศบัญญัติ	ข้อบัญญัติ อบต.

ความสัมพันธ์ "พี่ใหญ่กับน้องเล็ก"

ในทางกฎหมายปกครอง แม้พื้นที่ อบจ. จะคลุมทั้งจังหวัด แต่เขา ไม่ได้เป็นเจ้านาย ของเทศบาลหรือ อบต. ครับ ทั้ง 3 หน่วยงานมีอิสระต่อกัน แต่มีการประสานงานกันดังนี้:

อบจ. จะทำในสิ่งที่เทศบาลหรือ อบต. ทำไม่ได้ (เพราะเกินกำลังเงินหรือเกินเขตพื้นที่)
เทศบาล/อบต. จะเน้นสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวประชาชนมากที่สุด (หน้าบ้านเราใครมาเก็บขยะ? ก็คือเทศบาลหรือ อบต. ไม่ใช่ อบจ.)

สิ่งที่เหมือนกัน (อ้างอิงจากบทเรียน)

เป็นนิติบุคคล: มีอำนาจทำนิติกรรมสัญญาในนามของตัวเองได้
มีอำนาจออกกฎหมาย: ตามที่โชว์ในสไลด์ว่าสามารถออก "ข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติ" เพื่อบังคับใช้ในพื้นที่ได้
มาจากการเลือกตั้ง: ทั้งนายกฯ และสมาชิกสภา มาจากเสียงของประชาชนในพื้นที่นั้นๆ

เกร็ดเพิ่มเติม: ในสไลด์ที่คุณดูอยู่ตอนนี้ อาจารย์ได้วงกลมคำว่า "ความผิดอาญา" และระบุสถานลงโทษ 5 สถาน (ริบทรัพย์, ปรับ, กักขัง, จำคุก, ประหาร) ซึ่งเป็นการก้าวเข้าสู่เนื้อหา กฎหมายอาญา แล้วครับ

จากที่คุณถามเรื่อง สภาวิชาชีพ (เช่น สภาทนายความ, แพทยสภา, สภาวิศวกร) หากเรานำมาวางในแผนผังลำดับศักดิ์ของกฎหมายที่ปรากฏใน บทที่ 4 กฎหมาย ตอนที่ 4 จะมีความซับซ้อนกว่าหน่วยงานท้องถิ่นนิดหน่อยครับ ดังนี้:

1. ตัวแม่คือ "พระราชบัญญัติ" (ศักดิ์ลำดับที่ 3)

สภาวิชาชีพแต่ละแห่งถูกก่อตั้งขึ้นโดย พระราชบัญญัติเฉพาะ ของตัวเอง (เช่น พ.ร.บ. ทนายความ หรือ พ.ร.บ. วิชาชีพเวชกรรม)

ความหมาย: สภาวิชาชีพไม่ได้เกิดขึ้นเอง แต่ "รัฐสภา" (สส. และ สว.) เป็นผู้อนุมัติให้จัดตั้งขึ้น ดังนั้นกฎหมายแม่บทของสภาวิชาชีพจึงมีศักดิ์เท่ากับ พ.ร.บ. มหาวิทยาลัย ที่เราคุยกันก่อนหน้านี้ครับ

2. กฎหมายที่สภาวิชาชีพ "ออกเอง" (ศักดิ์ลำดับรอง)

ในสไลด์ที่คุณดูอยู่ อาจารย์พูดถึง "กฎหมายลำดับรอง" ซึ่งสภาวิชาชีพมีอำนาจออกกฎระเบียบของตัวเองที่เรียกว่า "ข้อบังคับสภาวิชาชีพ" หรือ "จรรยาบรรณ":

ศักดิ์ของกฎหมาย: มีศักดิ์ ต่ำกว่า พ.ร.บ. และมักจะเทียบเท่ากับ "กฎกระทรวง" หรือ "กฎหมายท้องถิ่น" ในผังของอาจารย์ครับ
ขอบเขตการใช้: ใช้บังคับเฉพาะกับ "ผู้ประกอบวิชาชีพ" นั้นๆ เท่านั้น (เช่น ข้อบังคับสภาทนายความ ก็ใช้บังคับได้เฉพาะกับคนที่เป็นทนายความ คนทั่วไปไม่ต้องปฏิบัติตาม)

เปรียบเทียบในผังลำดับศักดิ์ (อ้างอิงจากหน้าจอ Chula MOOC)

ลำดับ	ประเภทกฎหมาย	สถานะของสภาวิชาชีพ
1	รัฐธรรมนูญ	สภาวิชาชีพต้องไม่ใช้อำนาจขัดต่อสิทธิเสรีภาพใน รธน.
3	พระราชบัญญัติ	พ.ร.บ. วิชาชีพ... (กฎหมายก่อตั้งสภา)
4	พระราชกฤษฎีกา	บางครั้งใช้กำหนดค่าธรรมเนียมหรือรายละเอียดสำคัญ
5	กฎหมายลำดับรอง	ข้อบังคับสภาวิชาชีพ / จรรยาบรรณ (ประกาศใช้ในวิชาชีพ)

ทำไมต้องมีสภาวิชาชีพ? (เกี่ยวกับการ "อุดช่องว่าง" ในสไลด์)

สังเกตที่อาจารย์เขียนว่ากฎหมายบางอย่างมีไว้เพื่อ "อุดช่องว่าง":

รัฐบาลหรือ สส. อาจจะไม่เชี่ยวชาญเรื่องเทคนิคเฉพาะทาง (เช่น วิธีการผ่าตัด หรือการออกแบบตึก)
กฎหมายจึงให้ "สภาวิชาชีพ" ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญ ออกกฎเกณฑ์กันเอง เพื่อความคล่องตัวและถูกต้องตามหลักวิชาการครับ

สรุปความน่าสนใจ:

หากสภาวิชาชีพออก "ข้อบังคับ" ที่ไม่เป็นธรรม (เช่น กีดกันคนเข้าสู่วิชาชีพ หรือลงโทษวินัยเกินกว่าเหตุ) เราสามารถฟ้อง ศาลปกครอง เพื่อให้เพิกถอนข้อบังคับนั้นได้ เหมือนกับกรณีของมหาวิทยาลัยเลยครับ เพราะสภาวิชาชีพถือเป็นหน่วยงานที่ใช้อำนาจทางปกครองตามกฎหมาย